Samenvatting & Conclusies
'De staat van: jaarverslagen onderwijs' geeft inzicht in de inhoudelijke en visuele verslaglegging van onderwijsinstellingen binnen het ROC, HBO en WO. Voor het onderzoek is gebruik gemaakt van de publieke jaarverslagen van onderwijsinstellingen over 2020, hun websites en LinkedIn-pagina's.
Als specialist in digitaal publiceren onderzoeken we met regelmaat de markt van online jaarverslagen. Met dit onderzoek brengen we een deel van de onderwijsinstellingen op de hoogte van ontwikkelingen in de branche én laten we ze (en jou dus ook) het gemak ervaren van een digitale publicatie met ons product Reporting. Meer weten? Lees meer informatie, de voordelen en voorbeelden op onze website.
Aantal online jaarverslagen stijgt
Steeds meer onderwijsinstellingen kiezen ervoor om hun jaarverantwoording, naast de PDF, ook te publiceren op een website. Meer dan 1 op de 5 koos daar voor het jaarverslag van 2020 voor.
27% van de onderwijsinstellingen heeft een vrouwelijke bestuurder
Met 1 op de 4 vrouwelijke bestuurders lijkt het aantal vrouwelijke bestuurders achter te blijven bij andere sectoren. Binnen woningcorporaties is dat namelijk 34% en bij ziekenhuizen in Nederland 36%.
De 'BIG 4' heeft samen het grootste deel van de markt
'Populair jaarverslag' onverminderd populair
In 2020 koos (36%) van de onderwijsinstellingen voor het publiceren van een 'populair jaarverslag'. De term 'populair jaarverslag' is niet overal bekend. Andere termen die gebruikt worden zijn: (management)samenvatting, infographic, kerncijfers en publieksversie. Allemaal verwoordingen voor een verkorte weergave van de belangrijkste cijfers en gebeurtenissen van het jaar. Dit populaire jaarverslag wordt vaak apart van het jaarverslag vormgegeven en als PDF-download aangeboden. Ook wordt deze nog regelmatig gedrukt.
Merendeel van de jaarverslagen wordt opgemaakt
84% van de PDF-versies van de jaarverslagen van onderwijsinstellingen is opgemaakt. Hierbij is het criterium gehanteerd dat er in de PDF overduidelijk aandacht is gegeven aan de opmaak van het document. Een standaard opmaak vanuit Word valt hier niet onder. 16% kiest ervoor om simpelweg een PDF te genereren van het Word-bestand.
Meer dan de helft van de jaarverslagen gebruikt infographics
Bijna de helft van de jaarverslagen (56%), maakt gebruik van infographics om informatie te visualiseren. Een infographic geeft cijfermatige, geografische en/of procesinformatie grafisch weer. Veelal helpt het om complexe informatie, duidelijk te visualiseren.
Weinig jaarverslagen voldoen aan digitale toegankelijkheid
Hoewel semi-overheidsinstellingen sinds september 2020 verplicht zijn om hun informatie toegankelijk beschikbaar te stellen, lijkt de urgentie hiervan bij onderwijsinstellingen nog niet echt te zijn doorgedrongen. Krap 11% van de jaarverslagen is toegankelijk. Dat houdt in dat zij voldoen aan de WCAG-wetgeving en zo voor iedereen toegankelijk zijn. De jaarverslagen die voldoen aan de eisen van toegankelijkheid, zijn veelal met behulp van specifieke rapportagesoftware (zoals Reporting) ontwikkeld.
Meeste onderwijsinstellingen publiceren in juni
De publicatie van de jaarverslagen van onderwijsinstellingen is in lijn met de deadline die vanuit de overheid wordt gesteld. Veruit de meeste instellingen publiceren in juni. Dit aangezien zij verplicht zijn om hun jaarverslag voor 1 juli in het opvolgende jaar te publiceren. 4% van de instellingen haalde in 2020 de deadline niet.
22% van de jaarverslagen geschikt voor mobiel
Veel mensen gaan online via hun smartphone, ook de lezers van een jaarverslag. Opvallend is dat 22% van de onderzochte jaarverslagen mobiel toegankelijk is. Deze jaarverslagen zijn allemaal responsive. Dat wil zeggen dat de inhoud zich aanpast aan het apparaat waarop de content wordt weergegeven (tablet, smartphone, desktop). Veel daarvan zijn samengesteld met behulp van specifieke rapportagesoftware (zoals Reporting).
Jaarverslag bevat gemiddeld 160 pagina's
Gemiddeld hebben de onderzochte instellingen 160 pagina's nodig om verslag te doen over het voorgaande jaar. 15% heeft minder dan 100 pagina's nodig, maar één instelling had 448 pagina's nodig voor het jaarverslag.
10% van de jaarverslagen voldoen aan alle onderzoekscriteria
Alle onderzochte instellingen publiceren het jaarverslag in PDF-vorm. 84% daarvan doet dit in een opgemaakt verslag. 22% beschikt ook over een online jaarverslag, dat in vrijwel alle gevallen mobiel toegankelijk is. Een kleine 11% van de jaarverslagen is toegankelijk volgens de WCAG-richtlijnen en scoort daarmee 'een vinkje' op alle criteria in dit onderzoek.
Opvallendheden & Tips
Gedurende het onderzoek naar de verslaglegging over 2020, vielen nog een aantal zaken op. Hieronder vind je een overzicht van de opvallendheden inclusief enkele tips!
Handtekeningen bestuurders en commissarissen
In een aantal jaarverslagen kwamen we de handtekeningen van bestuurders en commissarissen tegen. Voor het jaarverslag dat naar de KVK en het ministerie gaat, is dit verplicht. Voor het jaarverslag zoals deze op de website moet worden gepubliceerd niet. Het advies is dan ook om de handtekeningen in de publieksversie weg te laten vanwege de kans op misbruik.
Bestuursverslag & Jaarrekening
Een aantal onderwijsinstellingen publiceert de jaarrekening nog afzonderlijk van het bestuursverslag. Er is van overheidswege een verplichting om deze gezamenlijk te publiceren. Vanuit lezersperspectief is dat ook ons advies. Het bestuursverslag is immers het verhaal achter de cijfers. Dat wil je niet los van elkaar zien.
Niet doorzoekbare PDF
Een aantal onderwijsinstellingen publiceert de PDF van het jaarverslag nog als een afbeelding. Dit maakt dat de PDF niet doorzoekbaar is. Het advies is om een PDF altijd met doorzoekbare tekst te publiceren.
Bladerbare PDF
Enkele jaarverslagen worden alleen als bladerbare PDF aangeboden. Dit formaat is geschikt voor reclamefolders, maar voor een jaarverslag niet gebruiksvriendelijk. Daarnaast ontbreekt meestal de mogelijkheid om het document te kunnen downloaden.
Creatief gebruik van infographics
Meer en meer wordt er in jaarverslagen gebruik gemaakt van infographics om informatie te visualiseren. Met een infographic wordt op een aantrekkelijke en overzichtelijke wijze, veelal numerieke informatie getoond.
Check zelf de toegankelijkheid van de PDF
Als je wil checken of de PDF van je jaarverslag toegankelijk (drempelvrij) is, raden we je aan gebruik te maken van de software van Adobe Acrobat Pro. Indien je gebruik maakt van Reporting is de online versie van het jaarverslag automatisch (technisch) toegankelijk*.
* Zorg er altijd voor dat je de content van het jaarverslag ook plaatst volgens de toegankelijkheidsrichtlijnen. Bijvoorbeeld: als je een filmpje plaatst, zorg dan dat deze ondertiteld is. Meer informatie over de toegankelijkheidsrichtlijnen.
Een online jaarverslag?
Onderwijsinstellingen zijn verplicht om ook een PDF van hun jaarverslag te publiceren. Om te voorkomen dat je de content van het jaarverslag op twee plekken moet invoeren, is het raadzaam om te kiezen voor software die het jaarverslag direct online én als PDF publiceert. Een voorbeeld van dergelijke software is Reporting.