Samenvatting & Conclusies
'De staat van: jaarverslagen zorg' geeft inzicht in de inhoudelijke en visuele verslaglegging van zorgorganisaties, waaronder ziekenhuizen, Verzorging, Verpleging en Thuiszorg (VVT) en de geestelijke gezondheidszorg (GGZ). Voor het onderzoek is gebruik gemaakt van de publieke jaarverslagen van zorginstellingen over 2020, hun websites en hun LinkedIn-pagina's.
Als specialist in digitaal publiceren onderzoeken we met regelmaat de markt van online jaarverslagen. Met dit onderzoek brengen we een deel van de zorginstellingen op de hoogte van ontwikkelingen in de branche én laten we ze (en jou dus ook) het gemak ervaren van een digitale publicatie met ons product Reporting. Meer weten? Lees meer informatie, ook over de voordelen en bekijk meer voorbeelden op onze website.
Aantal online jaarverslagen neemt toe
Steeds meer zorgorganisaties kiezen ervoor om hun jaarverantwoording - naast de PDF - ook te publiceren op een website. Bijna 1 op de 5 zorginstellingen deed dat voor het jaarverslag van 2020.
40% van de zorginstellingen heeft een vrouwelijke bestuurder
Met 2 op de 5 vrouwelijke bestuurders lijkt het aantal vrouwelijke bestuurders voor te lopen op andere sectoren. Onder woningcorporaties is het namelijk 34% en binnen het onderwijs is 27% van de bestuurders een vrouw.
Populair jaarverslag slaat nog niet aan in de zorg
In 2020 koos 22% van de zorgorganisaties voor het publiceren van een 'populair jaarverslag'. Dit blijft wat achter op de onderwijsinstellingen (36%). De term 'populair jaarverslag' is niet overal bekend. Andere termen die gebruikt worden zijn: (management)samenvatting, infographic, kerncijfers en publieksversie. Allemaal verwoordingen voor een verkorte weergave van de belangrijkste cijfers en gebeurtenissen van het jaar. Dit populaire jaarverslag wordt vaak apart van het jaarverslag vormgegeven en als PDF-download aangeboden. Ook wordt deze nog regelmatig gedrukt.
Veel gebruik van infographics
Bij ongeveer de helft van de jaarverslagen (49%), wordt gebruik gemaakt van infographics om informatie te visualiseren. Een infographic geeft cijfermatige, geografische en/of procesinformatie grafisch weer. Veelal helpt het om complexe informatie duidelijk te visualiseren. Een infographic kan onderdeel zijn van een opgemaakt verslag of afzonderlijk worden gepubliceerd.
Bij veel jaarverslagen weinig aandacht voor de opmaak
41% van de PDF-versies van de jaarverslagen van zorgorganisaties is opgemaakt (in het onderwijs is dit 84%). Hierbij is het criterium gehanteerd dat er in de PDF overduidelijk aandacht is gegeven aan de opmaak van het document. Een standaard opmaak vanuit Word valt hier niet onder. Meer dan de helft (59%) kiest er dus voor om simpelweg een PDF te genereren van het Word-bestand (of vergelijkbaar)
Voor digitale toegankelijkheid is meer aandacht nodig
Hoewel semi-overheidsinstellingen sinds september 2020 verplicht zijn om hun informatie digitaal toegankelijk beschikbaar te stellen, lijkt de urgentie hiervan bij zorgorganisaties nog niet echt te zijn doorgedrongen. Ruim een kwart (27%) van de online jaarverslagen is digitaal toegankelijk. Dat houdt in dat zij voldoen aan de WCAG-wetgeving en zo voor iedereen toegankelijk zijn. Dit is meer dan in het onderwijs (11%). De jaarverslagen die voldoen aan de eisen van toegankelijkheid, zijn veelal met behulp van specifieke rapportagesoftware ontwikkeld (zoals Reporting).
Publicatie vooral in mei en september
De meeste zorgorganisaties publiceren in mei. Opvallend is dat ook een aanzienlijke hoeveelheid organisaties pas in september het jaarverslag publiceert.
1/3 jaarverslagen niet goed te openen op mobiel
Veel mensen gaan online via hun smartphone, ook de lezers van een jaarverslag. Van de 18% van de jaarverslagen die digitaal worden gepubliceerd is bijna eenderde (31%) niet responsive. Responsive wil zeggen dat de inhoud zich aanpast aan het apparaat waarop de content wordt weergegeven (tablet, smartphone, desktop) en daardoor beter leesbaar is. Een kwart van de online jaarverslagen is digitaal toegankelijk (WCAG 2.1). Veel van die verslagen zijn samengesteld met behulp van specifieke rapportagesoftware (zoals Reporting).
<5% van de jaarverslagen voldoen aan alle criteria
Vrijwel alle onderzochte instellingen publiceren het jaarverslag in PDF-vorm. 84% daarvan doet dit in een opgemaakt verslag. 18% beschikt ook over een online jaarverslag, dat in tweederde van de gevallen mobielvriendelijk (responsive) is. Nog geen 5% van alle onderzochte zorgorganisaties publiceert een jaarverslag wat digitaal, responsive én digitaal toegankelijk (volgens de WCAG-richtlijnen) is, en scoort daarmee 'een vinkje' op alle criteria in dit onderzoek. Er is dus werk aan de winkel om de jaarlijkse verantwoording voor alle Nederlanders inzichtelijk en begrijpelijk te maken.
Opvallendheden & Tips
Gedurende het onderzoek naar de verslaglegging over 2020, vielen nog een aantal zaken op. Hieronder vind je een overzicht van de opvallendheden inclusief enkele tips!
Niet doorzoekbare PDF
Een aantal zorginstellingen publiceert de PDF van het jaarverslag nog als een afbeelding. Dit maakt dat de PDF niet doorzoekbaar is. Het advies is om een PDF altijd met doorzoekbare tekst te publiceren.
Bladerbare PDF
Enkele jaarverslagen worden alleen als bladerbare PDF aangeboden. Dit formaat is geschikt voor reclamefolders, maar voor een jaarverslag niet gebruiksvriendelijk. Daarnaast ontbreekt meestal de mogelijkheid om het document te kunnen downloaden.
Creatief gebruik van infographics
Meer en meer wordt er in jaarverslagen gebruik gemaakt van infographics om informatie te visualiseren. Met een infographic wordt op een aantrekkelijke en overzichtelijke wijze, veelal numerieke informatie getoond.
Check zelf de toegankelijkheid van de PDF
Als je wil checken of de PDF van je jaarverslag toegankelijk (drempelvrij) is, raden we je aan gebruik te maken van de software van Adobe Acrobat Pro. Indien je gebruik maakt van Reporting is de online versie van het jaarverslag automatisch (technisch) toegankelijk*.
* Zorg er altijd voor dat je de content van het jaarverslag ook plaatst volgens de toegankelijkheidsrichtlijnen. Bijvoorbeeld: als je een filmpje plaatst, voorzie deze dan van een ondertiteling. Meer informatie over de toegankelijkheidsrichtlijnen.
Een online jaarverslag?
Zorginstellingen zijn verplicht om ook een PDF van hun jaarverslag te publiceren. Om te voorkomen dat je de content van het jaarverslag op twee plekken moet invoeren, is het raadzaam om te kiezen voor software die het jaarverslag direct online én als PDF publiceert. Een voorbeeld van dergelijke software is Reporting.